NGHĨA VỤ THUẾ CỦA VĂN PHÒNG ĐIỀU HÀNH (VPĐH) CỦA CÔNG TY NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM

MỞ ĐẦU

Văn phòng điều hành (VPĐH) của nhà thầu nước ngoài tại Việt Nam là mô hình được sử dụng phổ biến trong các hoạt động dự án hoặc hợp đồng Thiết kế – Mua sắm – Xây lắp, Vận hành và Bảo trì,  Tư vấn kỹ thuật, giám sát thi công… Tuy nhiên, do đặc thù không phải pháp nhân nhưng có mã số thuế riêng, VPĐH thường gặp nhiều vướng mắc trong thực tiễn: cách ghi hóa đơn, thanh toán thay, ký hợp đồng song song giữa Công ty mẹ và VPĐH, khấu trừ thuế GTGT, hay rủi ro thuế nhà thầu.

Dưới đây hệ thống lại tư cách pháp lý, nghĩa vụ thuế, các rủi ro thường gặp và cách xử lý hồ sơ đúng quy định cho VPĐH tại Việt Nam.

1. TƯ CÁCH PHÁP LÝ CỦA VPĐH

Theo Luật Đầu tư và Luật Thương mại Việt Nam:

• VPĐH không phải pháp nhân độc lập.
• Là đơn vị phụ thuộc của Công ty mẹ nước ngoài.
• Không có vốn điều lệ, không được kinh doanh sinh lợi.
• Chỉ hoạt động trong phạm vi GCN đăng ký VPĐH.
• Mọi nghĩa vụ từ hợp đồng do VPĐH ký đều thuộc về Công ty mẹ, nhưng VPĐH là chủ thể đại diện tại Việt Nam.

Như vậy, VPĐH vừa không phải doanh nghiệp độc lập, vừa không phải chi nhánh, nhưng vẫn là đơn vị được cấp mã số thuế và có nghĩa vụ kê khai thuế theo quy định.

2. DỊCH VỤ CUNG CẤP CHO VPĐH LÀ DỊCH VỤ TIÊU DÙNG TẠI VIỆT NAM

Căn cứ pháp lý:

Điều 3 Luật Thuế GTGT: Thuế GTGT đánh vào “hành vi tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ tại Việt Nam”.

Thông tư 103/2014/TT-BTC – Điều 2.4: Dịch vụ cung cấp và tiêu dùng tại Việt Nam chịu thuế tại Việt Nam, không phụ thuộc người thanh toán.

Hệ quả:

Dịch vụ VPĐH sử dụng tại Việt Nam:

• Là dịch vụ tiêu dùng trong nước.
• Chịu thuế GTGT 8% hoặc 10% tùy loại dịch vụ.
• Không đủ điều kiện áp dụng thuế suất 0% (dịch vụ xuất khẩu) vì không tiêu dùng ngoài lãnh thổ.

3. QUY ĐỊNH VỀ HÓA ĐƠN – NGƯỜI MUA – NGƯỜI THANH TOÁN

Hóa đơn phải ghi tên VPĐH

Theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP:

Hóa đơn phải thể hiện: Tên đơn vị mua hàng; Mã số thuế; Địa chỉ

Nếu hóa đơn ghi Công ty mẹ ở nước ngoài (không có mã số thuế Việt Nam) thì: Không được khấu trừ VAT; Không được tính chi phí khi tính thuế TNDN; Nguy cơ ấn định thuế khi kiểm tra.

Do vậy, mọi hóa đơn đầu vào cho hoạt động VPĐH phải bắt buộc ghi đúng tên Văn phòng điều hành Công ty mẹ tại Việt Nam. Người thanh toán không ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế

Luật Quản lý thuế cho phép thanh toán thay, miễn là có hồ sơ đầy đủ: Điều khoản thanh toán thay trong hợp đồng; Biên bản xác nhận thanh toán thay; Chứng từ ngân hàng của Công ty mẹ.

Việc Công ty mẹ chuyển tiền thay không làm thay đổi thuế suất GTGT, thuế TNDN và không tạo ra thuế nhà thầu.

4. TRƯỜNG HỢP VPĐH ÁP DỤNG CHẾ ĐỘ THUẾ KÊ KHAI – QUYỀN & NGHĨA VỤ NHƯ MỘT TỔ CHỨC NỘP THUẾ

Theo Điều 5 Luật Quản lý Thuế 38/2019: “Người nộp thuế bao gồm tổ chức được cấp mã số thuế để kê khai, nộp thuế theo quy định.”

VPĐH được cấp mã số thuế riêng nên được xem như đơn vị nộp thuế độc lập đối với hoạt động tại Việt Nam.

VPĐH có quyền và nghĩa vụ:

• Kê khai và khấu trừ thuế GTGT đầu vào
• Kê khai thuế TNDN cho phần hoạt động
• Phát hành hóa đơn
• Hạch toán chi phí – doanh thu liên quan đến VPĐH

Vì vậy: hóa đơn đầu vào phải ghi tên VPĐH thì mới được tính chi phí hợp lệ.

5. VIỆC 1 HỢP ĐỒNG DO 2 CHỦ THỂ KÝ (VPĐH + CÔNG TY MẸ) LÀ HOÀN TOÀN HỢP PHÁP

Một hợp đồng có thể đồng thời có:

• VPĐH – với tư cách đơn vị sử dụng dịch vụ tại Việt Nam
• Công ty mẹ – với tư cách bên bảo lãnh thanh toán hoặc phối hợp kỹ thuật

Điều cần làm rõ trong hợp đồng:

– Phạm vi cung cấp dịch vụ: “Dịch vụ được cung cấp và tiêu dùng hoàn toàn bởi Văn phòng điều hành Công ty … tại Việt Nam.”

– Vai trò của Công ty mẹ: Bảo lãnh thanh toán; Đồng ký vì lý do kỹ thuật; Thanh toán thay cho VPĐH.

Ghi rõ để tránh rủi ro bị hiểu nhầm là dịch vụ cung cấp cho Công ty mẹ nước ngoài, tránh bị áp thuế nhà thầu.

6. RỦI RO THUẾ THƯỜNG GẶP

– Ghi hóa đơn sai tên (ghi Công ty mẹ)

• Không được khấu trừ VAT
• Không được tính chi phí
• Nguy cơ bị ấn định thuế TNDN

– Thanh toán thay nhưng thiếu hồ sơ (Biên bản xác nhận thanh toán thay; sao kê ngân hàng)

• Loại chi phí
• Không cho khấu trừ VAT
• Ấn định thuế TNDN

– Hợp đồng không nêu rõ VPĐH là đơn vị sử dụng dịch vụ (phụ lục hợp đồng xác định rõ VPĐH là đơn vị sử dụng dịch vụ)

Nguy cơ:

• Hiểu sai bản chất hợp đồng
• Bị quy thành dịch vụ xuất khẩu
• Bị áp thuế nhà thầu không đúng bản chất

KẾT LUẬN

VPĐH không phải pháp nhân nhưng vẫn là đơn vị nộp thuế độc lập tại Việt Nam đối với phần hoạt động của mình. Vì vậy, việc ghi nhận đúng tên VPĐH trên hóa đơn, xác định đúng nơi tiêu dùng dịch vụ và hồ sơ thanh toán thay là yếu tố quyết định để tránh rủi ro thuế.

Công ty mẹ thanh toán thay không làm thay đổi bản chất thuế, miễn là hồ sơ đầy đủ.
Hợp đồng có thể có 2 chủ thể ký, nhưng phải xác định rõ VPĐH là bên sử dụng dịch vụ tại Việt Nam.

Thực hiện đúng ngay từ đầu sẽ giúp VPĐH tránh ấn định thuế, tối ưu chi phí và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật Việt Nam./.