THƯ GỬI CON GÁI

…Một buổi đẹp trời nào đó con sẽ nhận được một bức thư tỏ tình. Điều đó không phải là trọng tội mà con phải dấu Ba Mẹ, trái lại Ba Mẹ mong muốn và ước ao, mong con thông báo cái hân hạnh ấy với Ba Mẹ và quả là buồn cho một người thiếu nữ nào không có bức thư xanh nào đến. Con có quyền yêu hoặc không nhận lời tỏ tình nhưng quyền tỏ tình thuộc về phái nam. Con nghe rõ: không bao giờ giành lấy quyền ấy của họ nhưng cũng không bao giờ báo cáo sự kiện xảy ra ấy với mọi người. Dù điều đó làm con thỏa mãn lắm. Trước tiên là không lịch sự với người gửi thư, kế đó là con đặt ra vấn đề tự ái không cần thiết đối với bạn trai. Con thử nghĩ mà xem, lan truyền cho mọi người biết chàng trai vừa bị khước từ tình yêu thì còn gì là thể diện cho “nạn nhân”. Và con gái của Ba cũng không thiếu tính giáo dục để đến nỗi gửi thư về người chủ của nó – Luật tình yêu cũng đòi hỏi phải lịch sự, tế nhị hơn mọi trò chơi thanh nhã khác con ạ.

…

Dù con có sợ, tình yêu vẫn cứ đến. Nếu là niềm vui thì con hãy âu yếm lấy nó như âu yếm với trẻ thơ. Nếu nó là vết thương lòng, có thể tâm hồn con gái vấn vương nhưng rồi ai đó sẽ băng hộ vết thương cho con. Nhưng bao giờ con tự hỏi: Người yêu con có chung thủy với con không? Cái thứ tình yêu mà đem ra mặc cả như một món hàng ngoài chợ thì không phải là tình yêu nữa. Khi đã yêu con đừng tính toán. Nếu người con yêu là người nghèo khổ thì con hãy cùng họ lao động để tô thắm tình yêu, nếu người con yêu là một người cụt chân thì con sẽ là cái nạng vững chắc cho đời họ. Tình yêu đẹp nhất sẽ đến với con nếu con làm đúng lới ba dặn.

Con phải độ lượng và giàu lòng tha thứ, nếu có sự hối hận thực sự thì con sẽ phải chung thủy với người mình yêu. Nếu con bỏ mất hai chữ quý giá đó thì con xấu hổ không có gì mua lại được. Con không thể tự hào với gia đình, chồng – con. Con phải luôn nghĩ rằng họ yêu con vì lẽ gì? Nếu họ yêu con vì sắc đẹp thì con phải nhớ rằng sắc đẹp sẽ tàn phai. Nếu họ yêu con vì chức tước thì con khẳng định người đó không yêu con. Con phải từ chối và trả lời rằng: “Địa vị không đem lại hạnh phúc cho con người mà chỉ có ai lao động chân thành mới thỏa lòng người chân chính”.

(Trích trong thư Các Mác gửi cho con gái)