Mục lục

THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH: TOÀN CẢNH 2025 VÀ NHỮNG THAY ĐỔI LỚN TỪ NĂM 2026

Đời sống và pháp luật - 8 lượt xem - truongthanhgiang

MỞ ĐẦU

Giai đoạn 2024 – 2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, đặc biệt khi các hoạt động thương mại điện tử phát triển bùng nổ và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu của cá nhân kinh doanh.

Nếu như trước đây cơ quan thuế chủ yếu quản lý hộ kinh doanh theo hình thức thuế khoán truyền thống, dựa trên khảo sát và ước tính doanh số tại địa bàn, thì từ năm 2025 trở đi, cách quản lý đã thay đổi đáng kể: tăng cường số hóa, kết nối dữ liệu, khấu trừ thuế tại nguồn, và chuẩn bị tiến tới mô hình quản lý thuế mới áp dụng chính thức từ năm 2026.

Chúng ta cùng phân tích để hiểu rõ:

(i) Hộ kinh doanh đang được quản lý thuế như thế nào trong năm 2025?

(ii) Những quy định pháp lý mới nào sẽ tác động trực tiếp trong năm 2026?

(iii) Hộ kinh doanh cần chuẩn bị gì để tránh rủi ro và thích nghi với mô hình quản lý thuế số hóa?

1. Toàn cảnh chính sách thuế đối với hộ kinh doanh năm 2025

Năm 2025 được xem là năm “bản lề”, khi các văn bản pháp luật quan trọng ban hành cuối 2024 – giữa 2025 bắt đầu có hiệu lực, đặt nền móng cho giai đoạn chuyển đổi số toàn diện.

Ba phương pháp nộp thuế áp dụng trong năm 2025

Theo Luật Quản lý thuế và các văn bản liên quan, hộ kinh doanh được áp dụng ba phương pháp:

(i) Phương pháp kê khai

Áp dụng cho hộ kinh doanh quy mô lớn, sử dụng hóa đơn điện tử đầy đủ.

Khai thuế theo tháng hoặc quý.

Thuế GTGT và thuế TNCN tính dựa trên doanh thu thực tế.

(ii) Phương pháp khai theo từng lần phát sinh

Áp dụng cho cá nhân kinh doanh không thường xuyên, hoặc kinh doanh lưu động.

Thuế tính theo tỷ lệ % trên doanh thu từng lần bán.

(iii) Phương pháp khoán (thuế khoán)

Áp dụng cho đa số hộ kinh doanh nhỏ.

Cơ quan thuế xác định doanh thu khoán hằng năm.

Thuế = Doanh thu khoán × Tỷ lệ thuế GTGT + Tỷ lệ thuế TNCN.

Thuế khoán vẫn đang áp dụng trong năm 2025, nhưng đã chịu sự giám sát chặt chẽ hơn bằng dữ liệu điện tử, thay vì chỉ dựa vào khảo sát dân cư như trước đây.

2. Năm 2025 – bước chuyển quan trọng trong thu thuế trên nền tảng số

Hai văn bản có ảnh hưởng mạnh đến hộ kinh doanh online trong năm 2025:

– Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025)

– Nghị định 117/2025/NĐ-CP về quản lý thuế đối với hoạt động trên sàn TMĐT

Các văn bản này đặt nền tảng cho mô hình “thuế số hóa” và khấu trừ tại nguồn đối với tất cả giao dịch TMĐT.

Sàn thương mại điện tử bắt buộc khấu trừ và nộp thay thuế

Từ 01/7/2025, sàn TMĐT phải khấu trừ thuế GTGT và TNCN đối với mọi giao dịch thành công của hộ/cá nhân bán hàng trên nền tảng.

Tỷ lệ thuế khấu trừ (theo NĐ 117/2025):

2.1. Thuế GTGT

– Hàng hóa: theo tỷ lệ ngành (không cố định, thường 1%)

– Dịch vụ: 5%

– Vận tải, dịch vụ gắn hàng hóa: 3%

2.2 Thuế TNCN

– Hàng hóa: Tỷ lệ khấu trừ : 0,5%
– Dịch vụ: 2%
– Vận tải / DV gắn hàng hóa: 1,5%

Như vậy, người bán không cần tự đi nộp thuế, vì sàn sẽ trừ trực tiếp trước khi chuyển tiền.

Ý nghĩa thực tế

Hộ kinh doanh online gần như không còn cơ hội kê khai thấp doanh thu, do doanh thu được đo trực tiếp từ nền tảng.

Minh bạch nghĩa vụ thuế.

Cơ quan thuế giảm được nguồn lực giám sát.

3. Quy định mới về hóa đơn điện tử – áp dụng từ 2025

Theo Thông tư 32/2025/TT-BTC:

3.1. Hộ kinh doanh được ủy nhiệm cho sàn hoặc đơn vị khác xuất hóa đơn điện tử

Điều này giúp hộ kinh doanh:

Giảm thao tác trên hệ thống thuế,

Giảm sai sót hóa đơn,

Tối ưu quản lý doanh thu.

3.2. Hóa đơn của hộ kinh doanh vẫn mang MST của người bán

Dù do sàn lập, hóa đơn vẫn gắn trách nhiệm của hộ kinh doanh.

3.3. Tăng cường đối chiếu dữ liệu – hạn chế gian lận

Cơ quan thuế có thể:

Đối chiếu dữ liệu hóa đơn – thanh toán – giao dịch trên sàn.

Truy ra doanh thu thực tế để tránh việc khai thấp.

4. Môi trường pháp lý mới: Nghị quyết 198/2025/QH15 – bảo vệ Doanh nghiệp và Hộ kinh doanh

Nghị quyết 198/2025 mang lại nhiều thay đổi tích cực từ 2026:

4.1. Giới hạn thanh tra – kiểm tra tối đa 1 lần/năm

Đây là thay đổi lớn, giúp hộ kinh doanh bớt áp lực.

4.2. Tránh lạm quyền, bảo vệ quyền kinh doanh hợp pháp

Cơ quan nhà nước không được tự ý diễn giải bất lợi cho hộ kinh doanh.

4.3. Nguyên tắc suy đoán vô tội

Được áp dụng trong quá trình xử lý vi phạm.

4.4. Giảm thanh tra trực tiếp, chuyển sang thanh tra điện tử

Điều này phù hợp với xu hướng số hóa dữ liệu giao dịch.

5. Năm 2026: thay đổi lớn trong quản lý thuế đối với Hộ kinh doanh

Từ năm 2026, mô hình quản lý thuế của Việt Nam bước sang giai đoạn mới: thuế dựa trên dữ liệu.

5.1. Tăng cường thuế qua nền tảng số

Mọi giao dịch trên sàn TMĐT đều bị khấu trừ tại nguồn.

Cục thuế nhận dữ liệu theo thời gian thực từ các nền tảng.

Hộ kinh doanh online không còn nằm trong nhóm “thuế khoán”.

5.2. Rà soát và chuẩn hóa mô hình thuế khoán truyền thống

Hộ kinh doanh dùng POS, ví điện tử, QR, thanh toán online. Khi ấy, doanh thu được ghi nhận tự động.

Thuế khoán sẽ giảm dần tầm quan trọng vì dữ liệu thực tế được thu thập đầy đủ hơn.

5.3. Gia tăng trách nhiệm của sàn TMĐT

Sàn phải:

Lưu trữ dữ liệu,

Báo cáo thuế theo tháng,

Giải trình khi có yêu cầu.

5.4. Khuyến khích hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp khi đạt ngưỡng

Theo định hướng Bộ Tài chính, các hộ có doanh thu lớn, nhiều nhân công sẽ được vận động (hoặc yêu cầu) chuyển đổi thành doanh nghiệp.

6. Hộ kinh doanh cần làm gì ngay từ bây giờ?

6.1. Minh bạch doanh thu

Dùng thanh toán điện tử

Xuất hóa đơn đầy đủ

Không chia nhỏ tài khoản nhận tiền

6.2. Kiểm tra tỷ lệ thuế theo ngành

Đảm bảo sàn TMĐT trích đúng số thuế theo quy định mới.

6.3. Lưu trữ và đối chiếu dữ liệu bán hàng

6.4. Lên kế hoạch chuyển đổi mô hình kinh doanh nếu doanh thu tăng.

KẾT LUẬN

Năm 2025 là năm bước ngoặt của hộ kinh doanh Việt Nam, đánh dấu sự chuyển dịch khỏi mô hình quản lý thủ công sang cơ chế thuế điện tử – dữ liệu số – khấu trừ tại nguồn.

Từ năm 2026, toàn bộ hệ thống quản lý thuế sẽ vận hành theo hướng hiện đại hơn, minh bạch hơn, giảm phụ thuộc vào “thuế khoán”, và hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh công bằng cho cả hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Việc hiểu rõ các quy định mới và chuẩn bị từ hôm nay sẽ giúp hộ kinh doanh: